YAZANEzgi Gezer, Beriz Elmas

Günümüzde en çok içerik tüketilen mecralardan biri de YouTube. Ne izleyeceğimize karar veren YouTube algoritmaları nedir ve nasıl çalışır?

Algoritma, en basit anlamıyla belirli bir amaca ulaşmak için tasarlanan yoldur. YouTube algoritması ise kullanıcıların izlediği videoları tespit edip, kullanıcılara benzer videolar sunarak daha çok izletmeyi amaçlayan bir algoritmadır.

YouTube algoritmasının ilk zamanlarda hangi videoların yüksek sıralamaya gireceğini belirlemede dikkat ettiği tek şey, bir kullanıcının videoyu oynatmasıydı. İzlenen videonun tıklanma sayısı esas alınıyordu. Bu sistemde videoları çok fazla tıklanan içerik üreticileri, izleyicinin ne kadar süre izlediğine bakılmaksızın ödüllendiriliyordu.

2012 yılında YouTube sadece görüntülenme sayısını değil, izlenme süresini de esas alan bir algoritmaya geçti. İzlenme süresi fazla olan videoların karşımıza çıkan önerilerde yer alma olasılığı arttı. Güncel algoritmada, sadece izlenme süreleri değil, videonun kaç beğeni aldığı, videoya yapılan yorum sayısı, içeriğin izleyiciyi sitede kaç dakika tuttuğu ve izleyicinin yakın zamanda hangi videoları izlediği de karşısına çıkacak videoları belirleyen etkenler arasında.

2016’da yapılan bir değişiklikle gelir elde etme amaçlı reklam izletmek de algoritmanın hedefleri arasına girdi.

Bu tür öneri algoritmaları, başta hayatımızı kolaylaştıran birer araçmış gibi gözükse de çocuklar için riskli durumları beraberinde getirebiliyor.

Ebeveynler YouTube’un otomatik oynatma özelliğine güvenerek çocuklarını cihazlarla baş başa bırakıyor ve çoğu zaman çocuklarının hangi videoya erişebileceklerini fark edemiyorlar. Otomatik oynatma özelliği; kullanıcının davranışlarını takip ederek, ilgilenebileceği videoları oynatma listesinde sıraya koyuyor. Bu işlem tamamen bilgisayar algoritmasıyla yapılıyor.

Algoritmaların açıklarını bulan içerik üreticileri ise kendi videolarının önerilmesi ve daha fazla izlenmesi için farklı yollara başvuruyorlar. Johny Johny Yes Papa örneğinde olduğu gibi.

The New York Times’dan Max Fisher ve Amanda Taub, ‘Johny Johny Yes Papa’ videosunun; popüler çocuk videolarının bazı öğelerini kopyalayarak (süre, müzik ritmi, renk ve görsel tercihler, anahtar kelimeler, şarkı sözleri gibi) YouTube algoritmasının popüler şarkılardan sonra sıraya koyacağı şekilde üretildiğini belirtiyor.

Fisher ve Taub’a göre, çok izlenen YouTube videolarından Gangnam Style ve All the Single Ladies’deki insan hareketlerini kopyalayan bu video, ilgili videoları birbiri ardına otomatik olarak oynatan YouTube’un içerik algoritmasına hitap etmek için yaratılmış. Her ne kadar doğrudan bir makine tarafından üretilmemiş olsa da tamamen insan yaratımı da olmadığını belirten Fisher ve Taub, algoritmaların çalışma şeklini ise şöyle açıklıyor: ”Çocuğunuz önce en sevdiği YouTube videolarından birini, örneğin Baby Shark Dance’ı izliyor, video bittiğinde ise YouTube algoritmalar tarafından seçilen başka bir videoyu otomatik olarak oynatıyor. Bir sonraki video, izlediğinize benzer göründüğü için algoritmalar tarafından seçilip, çocuğunuzun önüne çıkartılıyor.”

Fisher ve Taub, algoritmaların çocukların YouTube’da çok fazla zaman harcamasına sebep olup olmadığını sormanın mantıklı olduğunu fakat belki de Johny Johny Yes Papa örneğinde bizi rahatsız eden şeyin videonun kendisinin değil, algoritmaların günlük yaşamlarımız üzerindeki gücünü fark etmek olduğunu belirtiyor.

İçerik üreticilerinin, kendi videolarının daha fazla izlenmesi için başvurduğu tek yol bu değil. Videoların kapak görsellerine ilk bakışta çocukların ilgisini çekebilecek imgeler koyuyorlar. Ancak videolar şiddet, pedofili ve çocuklar açısından travmatik olabilecek birçok rahatsız edici öğe içerebiliyor.

Çocukların sevdiği popüler çizgi film karakterleri videolarda uygunsuz davranışlar sergileyebiliyorlar. Mickey Mouse’un kulağı kesiliyor veya Peppa Pig, Örümcek Adam filminin korkutucu kötü karakterine dönüşüyor. Eğer çocuğunuz bu videoları izliyorsa karşısına algoritmanın sonucu benzer içerikler çıkıyor.

Algoritmanın çocuğunuz üzerinde bırakabileceği olumsuz etkileri en aza indirmek için her şeyden önce otomatik oynatma seçeneğini devre dışı bırakın. Çocuğunuzun hangi videoyu izlediğini sıklıkla kontrol edin. Daha da önemlisi YouTube yerine reklamsız izleme imkanı sunan mecralara çocuğunu yönlendirin.

Kaynakça:

https://static.nytimes.com/email-content/INT_5362.html

https://www.vox.com/2018/8/31/17799244/johny-johny-yes-papa-video-meme-youtube-kids-videos

Leave A Comment